Laden Evenementen

De Amerikaanse fotograaf Deana Lawson (1979) wordt geroemd als een van de meest fascinerende fotografen van haar generatie. In haar werk, dat wordt vergeleken met dat van Diane Arbus, Jeff Wall en Carrie Mae Weems, zoekt Lawson naar een uitdrukking van de persoonlijke kracht van haar modellen. In de afgelopen tien jaar ontwikkelde zij een taal om hun identiteit te vangen in intieme portretten in een huiselijke omgeving. Pakkende weergaven van rituelen en ceremonies die deze identiteit versterken, omringen de naakte of halfnaakte hoofdfiguur die contact maakt met de kijker, met een blik zo intens dat het de kijker is die zich naakt voelt.

Lawsons fotografie wordt vaak omschreven als ‘highly staged’, niet omdat het werk geënsceneerd overkomt, maar omdat geen enkel detail aan het toeval wordt overgelaten. Alle outfits, objecten, accessoires en interieurstukken dragen bij aan een scène, waarin telkens een of meerdere figuren centraal staan. Formele elementen als belichting en positionering versterken de verbeelding van kracht en vrijheid via de persoonlijke en intieme ruimten waarin zij zich bevinden.

Deana Lawson concentreert zich op de ervaring van de zwarte mens in de gehele diaspora, zowel in verschillende Amerikaanse staten als in het Caribisch gebied en Afrika. Ze onderzoekt wat de diaspora kan omvatten, niet alleen in historisch, maar ook in materieel en emotioneel opzicht, stelt Megan Steinman, curator van haar tentoonstelling in The Underground Museum: ‘[Her works] are really meant to represent the breadth and depth of the diaspora, and what could be defined as a black universal experience, if one could even try to think about that.’

Vaak fotografeert Lawson personen uit een lager sociaal-maatschappelijk milieu. In hen herkent ze naar eigen zeggen de omgeving waarin zij zelf opgroeide. Ze vindt haar modellen op straat, in het openbaar vervoer, in schoonheidssalons, in nachtclubs, in kerken of in fastfoodrestaurants. Vervolgens portretteert ze hen met een midden- of grootformaat camera, en legt hen vast met een waardigheid en grootsheid die de geportretteerde boven haar dagelijkse omstandigheden verheft.

Het werk Eternity (2017) is hiervan een voorbeeld. Een vrouw in met pailletten bezette lingerie poseert zo dat haar billen en borsten ieders blik vangen. Haar kleding en houding impliceren glamour en staan in schril contrast met de setting waarin ze zich bevindt, gepositioneerd tussen een verzakte bank met bloemenprint, een radiator en een straalkacheltje. De krullen van een vergulde klok met gevleugeld paard sieren de paarse wand en weerspiegelen de golvende lijnen van het vrouwenlichaam. ‘Eternity evokes images of Sara Baartman, a South African woman put on display in Great Britain in the 19th century as a curiosity because of her large buttocks. The image simultaneously reckons with this exploitative and dehumanizing history and reclaims black beauty in the face of predominant, Caucasian beauty standards’, schrijft kunstcriticus Sharon Mizota in de LA Times. Het werk toont enerzijds een stereotype, zoals veel portretten van Lawsons hand: het verliefde stel, de omlaaggevallen alleenstaande ouder, de heroïsche moeder. Lawson plaatst de persoon echter boven dit stereotype en portretteert de zwarte mens niet als slachtoffer, sociaal probleem of exoot.

Deana Lawson groeide op in Rochester, New York. Ze leek voorbestemd voor een carrière in de fotografie: Lawsons oma was huishoudster voor George Eastman, de oprichter van Kodak, haar moeder werkte bij Kodak en haar vader bij Xerox. Daarnaast greep haar vader iedere aanleiding aan om zijn familie te fotograferen. Lawson voelde naar eigen zeggen dan ook dat het haar lot was om een kunstenaar met een camera te worden. Haar werk is onder meer tentoongesteld in het Brooklyn Museum of Art, het Institute of Contemporary Art in Philadelphia, MoMA, MoMA PS1, de Helene Bailly Gallery in Parijs, het Studio Museum in Harlem, het KIT Museum te Düsseldorf, de Artists Space te New York, het Print Center in Philadelphia, het Spelman College Museum of Fine Art in Atlanta en The Underground Museum in Los Angeles.

De tentoonstelling Planes in The Underground Museum uit 2018 vormt de basis voor haar eerste grote solotentoonstelling in Europa, in Huis Marseille.